سيد مرتضى حسين صدر الافاضل ( مترجم : محمد هاشم )
537
مطلع انوار ( احوال دانشوران شيعه پاكستان و هند ) ( فارسي )
پدرش دستگير شد و به پونا و كلكته رفت و پدرش در آنجا در سال 1281 ه ق / 1964 م درگذشت ، نواب رفعت مدار محمد حسن عليخان رهايى يافته به وطن بازگشت و در نزد علما به مطالعه و تصنيف و عبادت پرداخت و در سن هشتاد و پنجسالگى در 15 ذىالحجّه 1324 ه ق درگذشت ، جنازهاش را به كربلاى معلا بردند و در اتاق مخصوصى در حرم امام حسين عليه السّلام به خاك سپردند . تصانيف او عبارتند از : لسان الحق در جواب ميزان الحق نوشتهء كشيش فاندر ، به فارسى ، در لاهور در سال 1358 ه ق / 1892 م به چاپ رسيد ، نوبت دوم به صورت تايپ شده در لندن چاپ شده است ؛ احسن البيان ، در جواب كشيش عماد الدّين ، ( چاپ لاهور ) ؛ و الخوارج ، ( نثر سندى ) ؛ جواب سؤالات محمد عليخان تالپور ، ( نثر فارسى ) ؛ جوابات كشيش سى ، جى ، فاندر تايخوار ؛ حملهء حيدرى ، ( نثر سندى ) ؛ ترجمهء نهج البلاغة ( سندى منظوم ) ؛ رؤياى صادقه ( نثر و نظم فارسى ) ؛ مختارنامه ؛ نهر البكاء و فتحنامه سند . مير محمد حسن 1223 ه ق / 1818 م 1295 ه ق / 1878 م مولوى مير محمد حسن در « كهجوه بلوك سارن بهار هند » در 3 ذيقعده 1223 ه ق / 5 دسامبر 1818 م به دنيا آمد ، وى ملاكى بزرگ بود و در زادگاه خود و لكنهو درس خواند وى يكى از شاگردان سلطان العلماء مولانا سيد محمد به شمار مىرفت . مرثيه مىسرود و براى اصلاح اشعارش از وجود سلامت على دبير بهره مىجست . نيك كردار و عابد و خداترس بود و مجالس عزادارى را در كهجوه تا چهلم مرسوم ساخت . و در 15 صفر 1295 ه ق / 18 فوريه 1878 م درگذشت . فرزندش سيد محمد شميم مادّه تاريخ وفاتش را در يك بيت خلاصه كرده است : با حزن دل نمود رقم سال پرملال * دردا كه شد به ماه صفر بىحسن على عليه السّلام ( 1295 ه ق ) محمد حسن امروهوى 1241 ه ق / 1825 م 1319 ه ق / 1895 م مولانا سيد محمد حسن بن مولانا محمد سيادت ( درگذشته به سال 1265 ه ق ) از علماى